Đây là lần đầu tiên Việt Nam có văn bản pháp lý về vấn đề này, nhằm xác định hiện trạng, nhận diện giá trị di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT). Từ đó tạo cơ sở để có kế hoạch bảo tồn và phát huy những giá trị vô giá này.

Thông tư bao gồm 3 chương, 14 điều được ban hành ngày 30.6.2010.
Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên của Việt Nam đã được UNESCO chính thức công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại.

Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO chính thức công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại.

Về kiểm kê DSVHPVT, Thông tư xác định rõ đối tượng là DSVHPVT đang tồn tại bao gồm: tiếng nói, chữ viết của các dân tộc VN; ngữ văn dân gian; nghệ thuật trình diễn dân gian; tập quán xã hội; lễ hội truyền thống; nghề thủ công truyền thống và tri thức dân gian. Như vậy, đối tượng kiểm kê DSVHPVT là khá rộng. Vì thế, công việc kiểm kê DSVHPVT càng đòi hỏi phải thu thập thông tin thật cụ thể, đầy đủ. Quan trọng hơn, công tác kiểm kê DSVHPVT cần xác định giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và vai trò của DSVHPVT đối với đời sống cộng đồng hiện nay. Từ đó, có thể đề xuất biện pháp bảo vệ DSVHPVT trong môi trường tương thích...

Về tiêu chí chọn DSVHPVT được lập hồ sơ khoa học, phải có đủ 4 tiêu chí. Đó là DSVHPVT có tính đại diện, thể hiện bản sắc của cộng đồng, địa phương; phản ánh sự đa dạng văn hóa và sự sáng tạo của con người, được kế tục qua nhiều thế hệ. Ngoài ra, DSVHPVT được xây dựng hồ sơ phải có khả năng phục hồi và tồn tại lâu dài; được cộng đồng đồng thuận, tự nguyện đề cử và cam kết bảo vệ.

Đối với các di sản văn hóa vật thể của Việt Nam như di tích, di vật, cổ vật sẽ dễ dàng có được số liệu thống kê thậm chí là tình trạng hiện nay. Nhưng có bao nhiêu di sản văn hóa phi vật thể như tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật trình diễn dân gian…đang tồn tại và bao nhiêu di sản đang mất đi thì không ai biết. Vì thế Thông tư của Bộ cũng nhấn mạnh là cần tổng kiểm kê những di sản đang bị mai một và cần bảo vệ khẩn cấp.

Với quy mô lớn nhất từ trước đến nay, lần kiểm kê này sẽ giúp ngành văn hóa có được cái nhìn tổng quan về thực trạng di sản văn hóa phi vật thể của VN hiện nay cũng như việc lập hồ sơ khoa học để bảo tồn và phát triển.

Được biết, trong đợt cuối tháng 8, Bộ sẽ tập huấn về công tác kiểm kê cho các địa phương trong cả nước. Dự kiến đến tháng 5.2011 sẽ có những số liệu ban đầu về hiện trạng của các di sản.