Chốn quê nâng bổng lời ca
Trong mỗi câu hát, Thái Hằng như hóa thân vào từng ca từ: 'Bước ra từ rừng hoa ban/ Khăn piêu em đội đầu/ Xinh xinh trong bộ áo cóm... Người đẹp đi xuống suối/ Cá tìm về xem chân/ Người đẹp đi lên nương/ Lúa tìm về xem tay/ Người đẹp đi lên rừng/ Hoa tìm về xem mặt... Ngọt ngào, lay động, từng câu như bồi thổi sinh khí cho người nghe. Hát như tãi tả nỗi bi thương (của nàng Bó Cọt) thuở xưa xa làm dâu nhà người - kẻ giàu có nhưng nhẫn tâm: 'Làm dâu như tôi tớ nhà người/ Ăn không đủ no, ngủ không đủ giấc...' trong làn điệu khắp của ca khúc 'Chuyện tình điệu Xao Xên'.
Hằng truyền tải ca khúc đau thương ấy bằng song ngữ, xới bung lên những khát vọng đổi đời; ngân nga mà ẩn ý, sâu xa mà mãnh liệt: 'Xên a! Cà pay kính bók săng, cà pay kính bók lúm phung, ón cà pay kính bók đón phung khao, i dới, i dới, í dời, xên ả... - Nàng là bông hoa ban, nàng là bông hoa đào mùa xuân, nàng là câu dân ca bản Mường...'.
Những bài ca như thế, những lời ca gan ruột như thế đã cho Hằng gặt hái tới hai Huy chương vàng, hai Huy chương bạc và một Bằng khen, trong các kỳ Liên hoan, Hội diễn văn nghệ toàn quốc và khu vực (từ 1995 - 2009)... Song, hạnh phúc với Hằng đâu chỉ là những tấm Huy chương. Người Ðiện Biên lâu nay vẫn coi Hằng là con em của dân tộc Thái, gắn bện với nhân dân, hát điệu hát của người Thái, người Mông, của dân tộc Hà Nhì... Hát cho dân, cho bản, hát về Tổ quốc, về đất trời Tây Bắc, về tình người Ðiện Biên sâu lắng, thiết tha.
Chị Ðiêu Thị Thực, Phó trưởng Ðoàn Nghệ thuật Hoa Ban Trắng, nói với chúng tôi: 'Thái Hằng là niềm tự hào và hy vọng của Ðoàn Nghệ thuật chúng tôi đó'! Nghe câu ấy, Hằng chỉ nhỏ nhẹ khiêm tốn: 'Chính các anh các chị đi trước đã nâng bước cho em. Ðoàn Nghệ thuật Hoa Ban Trắng và mảnh đất Ðiện Biên đã là chiếc nôi êm, ru em khôn lớn'.
Hằng trở thành ca sĩ bằng tất cả niềm đam mê, kỳ công khổ luyện... Gốc quê ở Việt Hùng, Vũ Thư, Thái Bình. Mẹ lên xã Thanh Nưa, huyện Ðiện Biên xây dựng quê mới từ giữa những năm 60 của thế kỷ trước. 15 tuổi Hằng đã bị hút hồn vào những làn điệu nhạc trên truyền hình. Hằng theo chân các anh chị lớn tuổi, nộp đơn về Sở Văn hóa thi tuyển vào lớp ca múa nhạc. Nhưng khốn nỗi, Hằng lại đệ đơn nhầm vào Ðoàn Nghệ thuật Lai Châu. 'Bắt thóp' được chút năng khiếu ở cô gái bé bỏng này nên các cô chú trong Ðoàn Nghệ thuật đã cho Hằng hát cả hai bài: Em đi Chùa Hương, Tình cây và đất. Hằng hát đắm say, hát hết mình chẳng nhấn nhả theo phách theo nhịp gì cả... Và, bất ngờ, Hằng đã trúng tuyển vào Ðoàn Nghệ thuật . Ðược dìu dắt, mỗi lần lên sân khấu diễn đơn cũng như hát cùng Ðoàn, Hằng rất tự tin, hát hết mình trước khán giả. Và, niềm vui bất ngờ như mốc son của cuộc đời lại đến: ấy là Hội diễn ca múa nhạc Toàn quốc 1995 tại Hải Phòng, đơn ca Giai điệu quê hương của Trọng Ðài, Hằng được nhận Bằng khen với thành tích: - Diễn viên giàu triển vọng! Kết quả ban đầu ấy giúp Hằng được vào học Trường Cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật quân đội. May mắn, ấy còn là suốt mấy năm học cũng như khi ra trường (đầu năm 1998) trở về Ðoàn Nghệ thuật Lai Châu (nay là Hoa Ban Trắng), cho tới các cuộc hội diễn lớn, Hằng đều có mặt hát đơn như những cơ hội để khẳng định mình. Nhờ thế, giải thưởng Hằng gặt hái được lần sau thường cao hơn lần trước...
Lời ca cháy lên sau những nhọc nhằn
Phía sau sân khấu với ca sĩ Thái Hằng là cuộc sống ắp đầy gian nan, vất vả. Gia đình đông anh em lại nghèo khó. Mấy năm học ở trường nghệ thuật, biết tình cảnh ấy, nên cô giáo Ma Thị Bích Việt thường tạo điều kiện cho Hằng đi biểu diễn để có tiền theo học. Ra trường, về lại với Ðoàn, Hằng và nhạc sĩ Nguyễn Huy Thông xây dựng gia đình. Cả hai cùng cảnh nghèo khó. Ðăng ký kết hôn, tới lúc có em bé mới cóp đủ năm triệu đồng sắp mấy mâm cơm gọi là: Mừng một đời con gái!
Ðam mê nghề nghiệp và cái sự nghèo khó đã tạo sức vượt như một lẽ tự thân. Mang thai con đầu lòng, Hằng vẫn đi biểu diễn. Khi sinh con, cũng là lúc chồng đi công tác xa. Ðồng tiền vay mượn được đã cứu giúp Hằng 'mẹ tròn con vuông' tại bệnh viện tỉnh. Sáu tháng tuổi, Nguyễn Bảo Anh (con đầu) đã phải ròng rã ăn cháo gói, níu địu trên lưng mẹ theo thuyền suốt 50 cây số dọc sông Ðà tới xã Nậm Ma, huyện Sìn Hồ, nơi tụ cư của dân tộc Thái để biểu diễn. Khát khao thưởng thức văn nghệ, đồng bào dùng thuyền độc mộc kéo mẹ con Hằng và Ðoàn đi múa hát hết bản này tới bản nọ cả nửa tháng ròng... Lúc chia tay, dân bản nhớ thương, níu giữ, nước mắt giàn giụa trên khuôn mặt của hết thảy mọi người trở thành dấu ấn chan chứa niềm vui với Hằng về trách nhiệm xã hội - nghề nghiệp của người nghệ sĩ. Vì đam mê với nghề, vì mưu sinh, vì chồng, con nên không ít lần Hằng phải nén lòng khóa cửa con ở nhà để lên sân diễn, hết mình với lời ca tiếng hát... Và, phía sau sân khấu là cuộc sống tất bật, vất vả. Ít ai nghĩ ca sĩ Thái Hằng với đời thường đã từng là thợ cấy, thợ cày, thợ gặt, phu hồ... Hỏi về những ngày sẽ tới, Hằng xởi lởi: Em sẽ sống hết mình với nghề nghiệp, với quê hương, để đáp đền lòng tin yêu của nhân dân Ðiện Biên, nơi ngày nối ngày nâng bước em đi!
Hẳn như thế, nên trước công chúng, ca sĩ Thái Hằng bao giờ cũng 'cháy' hết mình với nghề nghiệp. Bao giờ cũng 'Hát như thể cuộc đời toàn nhàn hạ'!
