Phẩm cách của nghề ca hát là tổng hợp những biểu lộ, những hành vi xã hội có lý có tình, tránh va vấp không đáng. Không thể nói thật chi tiết, bài viết nhỏ này chỉ xin nêu ra vài chữ ĐỪNG như thế này...

Đừng tự tin!

Xin nói ngay cho rõ ý: Bạn tự tin bao nhiêu cũng được, thậm chí càng nhiều càng tốt, càng nhiều càng có năng lượng đi đường dài; nhưng đừng bao giờ tuyên bố “Tôi rất tự tin”! Nghe lố bịch lắm.

Tự tin - một phẩm hạnh không phải tự trời rơi xuống, luôn phải đổ mồ hôi sôi nước mắt mới có được – là thứ cần cất giữ cho riêng mình như một vũ khí, thứ cần được nâng niu và lau chùi như bảo vật, thứ cần được tâm niệm là mình đang có nó một cách mong manh.

Thật thế, một vấp ngã nhỏ cũng làm cả núi tự tin của bạn biến thành đồng hoang. Nó có bất biến đâu, nó có ở đó như một lá bùa hộ mệnh đâu, mà lúc nào cũng sẵn sàng tuyên bố ta sở hữu nó!

Thực tế cho thấy, những người hay tuyên bố mình rất tự tin là những người gánh chịu thất bại sớm hơn ai hết. May cho họ, khi họ thất bại, chìm trong bóng tối vĩnh viễn hay bị quên lãng nhanh chóng, thì cũng chẳng còn ai nhớ đến mà lôi họ ra, hạch hỏi họ rằng sao ngày trước tự tin lắm mà. Họ được nghỉ ngơi cùng với lòng tự tin đã bay. Họ được dưỡng lão trong viện Tự ti một cách lặng lẽ. May cho họ.

Tôi không hiểu từ bao giờ, các ca sĩ yêu quý của chúng ta cố học thuộc lòng một số câu mẫu đại loại, “Em đi bằng đôi chân mình” (chẳng lẽ đi bằng chân gỗ?), “Tôi vẫn phát triển từng ngày” (chiều cao? cân nặng?), “Mọi chuyện còn ở phía trước” (thế phía sau là gì? Sự thiếu kinh nghiệm, không được học hành cơ bản?), “Em tin vào khả năng mình” (chỉ có em tin thôi!), vân vân.

Sao thế nhỉ? Hay lạm phát báo chí văn nghệ bình dân đã khiến các ca sĩ dù sao dù bé phải đối đầu với quá nhiều cuộc phỏng vấn đến mức chỉ còn cách tuôn ra những câu máy?

Đừng nói nhảm!

Bệnh nói nhảm tăng trưởng nhanh không chỉ trên mặt báo mà còn ở sân khấu giao lưu, các forum liên mạng, mạng xã hội và blog. Trong một phỏng vấn online, một ca sĩ nói đại loại “Anh H.L. có vợ còn đẹp gấp mấy hoa hậu ấy chứ, làm gì có chuyện yêu người cùng giới”(!). Tôi cho câu nói đó là biểu hiện sự lố bịch trầm trọng.

Một siêu sao khác thì ruột để ngoài da đến mức cho rằng “các ca sĩ hải ngoại sống gần trung tâm văn hóa lớn mà chẳng cấp tiến gì cả”. Lên sân khấu thì lần nào cũng “Em run quá” với lại “Các bạn có vui không” với lại “Cha mẹ ơi con hạnh phúc” với lại gì gì nữa, cấp độ lố bịch tăng dần. Vài ký giả văn nghệ còn thổi phồng những lời nhố nhăng ấy lên thêm như thể đấy là những câu nói để đời.

Thưa các ca sĩ kính yêu, các anh các chị để dành sức mà hát cho rõ chữ rõ lời, không cần thiết phải nói những điều-có-cánh nhạt như nước ốc thế đâu.

Đừng cảm ơn!

Một trong những chi tiết, theo tôi, mang ý lừa mị nhất, là luôn miệng cảm ơn công chúng. Tại sao phải cảm ơn, nếu ca sĩ làm thiên chức của mình là truyền những thông điệp đẹp đẽ từ nhạc sĩ đến người nghe?

Nếu họ làm tốt thiên chức đó, công chúng phải cảm ơn họ chứ! Tại sao họ cứ phải hạ mình năn nỉ ông đi qua bà đi lại, xin hãy ủng hộ tôi?

Hay là, họ không làm nghệ thuật? Họ làm nghề hát, kiếm danh, kiếm tiền. Họ sợ mất người nghe, mình sẽ ế, sẽ nghèo đi, sẽ không còn cơ hội ký tên vào lưng áo đẫm mồ hôi của khán giả nữa.

Chỉ có cách ấy mới giải thích được những lời cảm ơn vô lối của ca sĩ nhà mình.

Đừng ngủ!

Bình minh của ca sĩ là vào lúc mấy giờ? Xin thưa, mười ba giờ. Một giờ trưa. Thế thì họ có bao nhiêu giờ có ích? Nếu họ đi thu âm (hoặc chụp ảnh, trả lời phỏng vấn) từ hai giờ đến sáu giờ, đi hát từ tám giờ đến mười một giờ, sau đó đi ăn và giải trí đến sáng, thì... họ học nhạc vào lúc nào? Nghe nhạc vào lúc nào? Đọc sách vào lúc nào? Chăm sóc gia đình vào lúc nào? Thế mà ai cũng “phát triển từng ngày”, “vượt qua chính mình”, giỏi thật đấy!

Câu châm ngôn cổ “Ai dậy sớm kẻ ấy đi được xa” không đúng? Hay là, ca sĩ chỉ cần đi gần?