Duyên với nghề hát... Tuồng
Sinh năm 1963 tại Thanh Hóa, gia đình Hương Thơm không có ai làm nghệ thuật nhưng từ nhỏ chị đã thích ca hát, đặc biệt là điệu hò sông Mã quê chị. Chị tâm sự: “Khi đó hát cho vui thôi, chứ chưa bao giờ nghĩ mình lại gắn bó với nghệ thuật Tuồng”. Như là định mệnh, chị được các nghệ sĩ nhà hát Tuồng Trung ương “phát hiện” trong một lần đi tuyển diễn viên tại địa phương. Từ đó trở đi, chị đã gắn bó với nghệ thuật Tuồng hơn…30 năm.
Sau khi học xong trung cấp Tuồng, chị may mắn được những thế hệ đi trước như NSND Bạch Trà, NSND Quang Tốn…“truyền nghề” bằng những vai diễn, những bài tập thực tế, khi đó chị công tác tại Đoàn tuồng Nam trung ương. Vốn có tố chất âm nhạc cộng với sự học hỏi không ngừng, chị không bỏ qua bất kỳ một cơ hội nào để tiếp thu những cái hay, cái tinh hoa của môn nghệ thuật này. Tuồng kết hợp 2 yếu tố đó là hát và múa. Múa Tuồng có những nguyên tắc nghiêm ngặt bởi những động tác múa này được cách điệu cao và giầu sức biểu hiện. Bản thân chị đã đổ bao nhiêu mồ hôi với những động tác xiến, bê… không ít lầm làm đầu gối của chị rớm máu.
Bằng những nỗ lực không ngừng, gần 30 năm công tác tại đoàn nghệ thuật Tuồng Trung ương, Hương Thơm đã nhận được không ít những lời khen ngợi của đồng nghiệp và lãnh đạo. NSND Hoàng Khiềm, giám đốc nhà hát Tuồng nhận xét:"Hương Thơm là một điển hình trong lao động và khả năng sáng tạo đối với các vai diễn. Khi có vở diễn mới, dù nhận được vai chính hay vai phụ, Thơm đều có những suy nghĩ và trăn trở cho vai diễn của mình”
Những vai diễn để đời
Từ những ngày vất vả tập luyện tại chính sàn tập của nhàhát, Hương Thơm đã có những vai diễn gắn liền với tên tuổi của chị. Một trong những vai diễn thành công đó là vai Xuân Trầm trong vở Ngũ biến. Sau khi ám sát tên quan ác ôn, để thoát khỏi sự truy đuổi của quân lính, Xuân Trầm đã hóa thân thành 5 nhân vật khác nhau: khi là cậu bé chăn trâu, khi thì là một ông già đốn củi, khi là một cô gái điên, một bà già ăn xin, khi lại là một ông thầy bói.
Ngoài “gánh nặng” phải hóa thân liên tục vào 5 nhân vật với 5 tính cách khác nhau, chị còn phải liên tục thay đổi phục trang và hóa trang cho từng nhân vật. Vậy mà khi bước ra sân khấu, người xem vẫn ngỡ ngàng không thể nhận ra chị bởi cách hóa trang vừa nhanh, vừa tài tình của chị.
Với vai diễn Hơ’Linh trong vở Rừng thức, Hương Thơm nhớ lại “Trước dịp tham gia hội diễn, chị suy nghĩ rất nhiều để có phương thức thể hiện nhân vật sao cho tốt nhất. Có hôm đến 2 giờ sáng chị vì nghĩ ra động tác múa mới. Vậy là chị vùng dậy, tập đi tập lại những động tác vừa nghĩ ra”. Cuối kỳ hội diễn, vai diễn của chị đã đạt được huy chương vàng của Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 2005.
Hương Thơm còn được khán giả nhớ tới qua một số vai diễn thành công như: Vai Mộc Quế Anh, Đào Tam Xuân, Phương Cơ, Hồ Nguyệt Cô, Liễu Nguyệt Tiêm, Trại Ba công chúa, Trưng Trắc, Bà Triệu, Lý Chiêu Hoàng, Công chúa An Tư, Ngọc Hân công chúa, Ái Nương... Những vai diễn này cũng đã mang đến cho chị những giải thưởng cao quý đó là 8 huy chương vàng tại các hội diễn sân khấu quốc gia, 50 bằng khen, trong đó có bằng khen của Thủ Tướng Chính Phủ và Huân chương lao động hạng 3. Năm 2001, chị vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu NSƯT.
Hiện nay, quân số của Nhà hát tuồng gồm 137 người gồm cả biên chế và hợp đồng. Lương của chị được tính theo hệ số 4,06; mỗi năm tăng 20 nghìn đồng. Với mức lương này, gia đình chị cũng như những nghệ sỹ cùng đoàn gặp không ít khó khăn trong cuộc sống. Nhưng tình yêu đối với bộ môn nghệ thuật Tuồng đã “giữ chân” chị. Suốt quãng thời gian lao động và cống hiến, chị nhận thấy Tuồng không còn là “nghề” mà đã trở thành “nghiệp” suốt đời của chị. Và, chị thấy mình có trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát huy môn nghệ thuật đặc sắc này.
“Sứ mệnh” mới
Đến bây giờ đã có tuổi, chị muốn truyền đạt lại những gì mình tích lũy bao nhiêu năm qua để các bạn trẻ thay thế gánh sứ mệnh khôi phục nền văn hóa dân tộc. Chị đích thân cùng đoàn về từng địa phương để tuyển học viên. Những bạn trẻ khi về nhà hát được chị dạy bảo rất ân cần. Cách truyền dậy của chị chân tình, gần gũi khiến cho các bạn em có thể tiếp thu nhanh những kiến thức thực tế. Có những hôm trên sàn tập, cả cô và trò cùng đổ mồ hôi mới có được một động tác chuẩn, câu hát hay… vậy mà Hương Thơm vẫn không nản lòng bởi chị tin, chính các bạn trẻ sẽ thay thế chị gìn giữ và phát triển môn nghệ thuật này.
Chị chia sẻ “Sắp đến ngày lễ trọng đại của dân tộc đó là kỷ niêm 1000 năm Thăng Long. Chị và các anh em cùng đoàn đã nhận thấy tín hiệu đáng mừng khi có nhiều hợp đồng biểu diễn. Thù lao không nhiều nhưng chị vẫn vui vì chị hi vọng, mỗi lần biểu diễn Tuồng là một lần Tuồng được tiếp cận với khán giả để khán giả hiểu, yêu mến và cùng chung tay lưu giữ và phát triển môn nghệ thuật này”.
