Trần Kim Anh là con trai của ông Nhưng Kèn, quê xã Nhơn Hòa, huyện An Nhơn. Ông Nhưng Kèn không chỉ xuất sắc về kèn, mà còn rất giỏi trống, thạo đờn và đóng vai lão võ rất tốt. Kim Anh không học những ngón kèn của ba mà lại chọn học trống. Ông cũng chẳng hiểu vì sao, chỉ biết những tiếng “cắt tùng cắt tùng” cứ âm ỉ trong đầu, cứ vướng víu trong lòng để sau này trở thành cái nghiệp.

Học nhạc cụ tuồng thì món nào cũng khó, nhưng riêng với trống thì “khó chồng khó”, bởi tiếng trống trong vở diễn lãnh sứ mệnh dẫn dắt. Không thuộc vở, đờn, kèn có thể theo trống. Nghệ sĩ hát lơi, bị lọt nhịp, trống có thể lướt qua, chen vào hoặc lận theo để nhịp phách liền lạc. Chứ trống

mà đã sai, tỉ như nghệ sĩ đang hát khách mà trống đánh nam thì nghệ sĩ buộc phải chuyển nam, đờn kèn cũng phải chuyển nam. Người đánh trống, ngoài năng khiếu, phải thuộc tuồng, biết hát, biết dìu sự hưng phấn của nghệ sĩ, biết dùng tiếng trống như một ngôn ngữ không lời để miêu tả tâm trạng, đẩy cao trào hoặc tạo khoảng lặng. Ông Nguyễn An Pha, nguyên Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL từng xuýt xoa: “Roi trống của ông Kim Anh đã đạt được từ lý” - tức là đạt đến độ thấu tình, đạt lý, gãy nghĩa khiến người nghe thấy “đã tai”. Các thế hệ nghệ sĩ từng làm việc với ông Kim Anh đều có chung nhận xét: Nhịp trống Kim Anh luôn sôi nổi và đầy cảm xúc. Bởi vậy, tiếng trống không bị lấn át bởi rất nhiều âm thanh xung quanh, mà ngược lại, tiếng trống mang những cung bậc cảm xúc lan tỏa và lôi cuốn người nghe.

Ông Kim Anh, anh Hạnh (người cầm dùi) và vợ chồng bầu Lưỡng – Hoa.

Thời ông Kim Anh đánh trống cho Đoàn tuồng Hòa Nghi (Nhơn Hòa) của cố NSƯT Hoàng Chinh, nghệ nhân Lệ Hoa (hiện là Trưởng Đoàn tuồng Nhơn Hưng) đang ở Đoàn Đồng ấu của xã. Bà nhớ lại: “Đêm nào không có ông Kim Anh đánh trống thì cô bốn Cầm (NSƯT Ngọc Cầm) với cô Siềng (cố danh ca Lệ Siềng) không chịu hát. Người mộ điệu thời ấy cũng mê nhịp trống Kim Anh đến nỗi, thường đến sớm xem thử ông ấy có đánh tối nay không”.

Biên đạo múa Hoàng Việt, con trai út của cố NSƯT Hoàng Chinh, nhớ lại: “Ấn tượng của tuổi thơ tôi là nằm sau sân khấu nghe chú Kim Anh điểm trống hát lễ vào khoảng 2-3 giờ sáng, cảm giác xốn xang lạ lùng. Nhớ nhất là màn Trương Phi xưng tội, roi trống thao thiếc, xốc từng hồi, giờ nghĩ lại, tôi như còn nghe nó âm ỉ đâu đây”.

Khi Đoàn tuồng Hòa Nghi tan rã, ông Kim Anh về Đoàn tuồng An Nhơn, sau đó về Đoàn tuồng Nhơn Hưng. Trò chuyện với ông, tôi nhận ra, ông không hề nghĩ gì đến chuyện hưng - suy của sân khấu hát bội mà chỉ biết “còn sống là còn đánh trống, còn người muốn nghe thì còn theo nghiệp”. Đời nhạc công, chỉ đứng cách nghệ sĩ có vài bước chân, nhưng mấy người biết đến họ, biết rằng không có họ thì làm gì có những giọng ca mượt mà kia. Ông Kim Anh đã không màng đến danh phận, đến tiếng tăm. Biết tài năng, biết sự cống hiến lặng lẽ của người nhạc công tài hoa, Liên hoan nghệ thuật tuồng không chuyên toàn tỉnh vào cuối tháng 9 vừa rồi, ông Nguyễn An Pha đã “nhắm” sẵn giải thưởng Nghệ nhân cao tuổi nhất cho ông Kim Anh, nhưng đành tiếc hùi hụi khi ông vì ốm đau không thể tham dự.

Tôi đến nhà ông Kim Anh ở thôn Hòa Nghi, xã Nhơn Hòa và rất tự nhiên được hưởng bữa “tiệc trống” đặc sắc. Ngồi bên chiếc trống, ông gài xuân nữ cho nghệ nhân Lệ Hoa hát và chỉ một lát, hàng xóm đã tụ tập đông vui. Ở tuổi 82, ông chừng như muốn “lẫn”, những hồi ức quá khứ chợt nhớ chợt quên. Chỉ có điều lạ là đánh liền một hồi 3 trích đoạn, ông không hề quên câu hát nào. Vừa dứt tiếng trống, ông quay sang nghệ nhân Minh Lưỡng dặn dò: “Đừng thấy tui già mà quên tui nhen chú. Có ai ký tờ (hợp đồng), chú tin cho tui hay, đặng đi đánh trống. Thấy bộ xìu xìu vậy chớ roi trống của tui còn mạnh lắm”.

Đúng lúc đó, anh Trần Kim Hạnh, con trai ông bước vào ngõ. Anh Hạnh là một trong ba người con của ông Kim Anh nối nghiệp cha đi đánh trống cho các đoàn tuồng không chuyên trong tỉnh. Anh Hạnh cho biết: “Nhà có 10 anh em, 7 trai, 3 gái. Anh Thảo từng là danh ca một thời của Nhà hát tuồng Đào Tấn. Hiếu đánh trống cho Đoàn tuồng Tây Sơn. Tui đánh trống cho Đoàn tuồng Nhơn Hưng”…