Mắc nợ ngàn đời

Còn được căn nhà riêng nho nhỏ thì chỗ nào cũng chất chồng toàn trống với chiêng. Nghệ sĩ Đức Dậu chỉ cười hiền: “Đó là tại người ta chưa hiểu về âm nhạc dân tộc đó thôi!”

Nhiều người biết đến nghệ sĩ Đức Dậu với vai trò là người chuyên chơi bộ gõ trong ban nhạc dân tộc Phù Đổng suốt hơn 20 năm. Anh cũng là người Việt Nam đầu tiên mang đàn đá (còn gọi là chưng-tao – tức chiêng đá) đi biểu diễn ở nước ngoài. Thế nhưng, việc sưu tầm và học cách biểu diễn các loại nhạc cụ dân tộc mới chính là duyên nợ của anh. Nhìn anh trong căn nhà được mệnh danh là “Bảo tàng nhạc cụ dân tộc” với hơn trăm loại nhạc cụ khác nhau, tay gõ, miệng hát, ngẫu hứng tạo nên một bản hoà tấu đầy giai điệu với chiêng chén, lục lạc, chũm choẹ, tù và, đàn Pơ-rố… mới cảm nhận hết sự “điên” của anh dành cho niềm đam mê nhạc dân tộc.

Với Đức Dậu, âm nhạc dân tộc là tiếng vọng của tâm linh tự ngàn đời, là những di sản đầy kiêu hãnh của hàng ngàn năm sinh tồn và tranh đấu của tổ tiên mà mỗi người con đất Việt phải có ý thức giữ gìn và giải mã. Chính vì thế, mỗi khi nghe nơi đâu có nghệ nhân giỏi, nhạc cụ sắp thất truyền, anh lại bỏ hết công sức, thời gian, tiền bạc để đến tận nơi, học cho bằng được, “thỉnh” về bảo quản cho bằng được. Nghệ sĩ Đức Dậu “thỉnh” nhạc cụ chứ không sưu tầm, bởi chủ nhân chân chính của nhạc cụ, vẫn là các giá trị tâm linh của từng dân tộc.

Đam mê tới cùng

Hơn 25 năm đeo đuổi niềm đam mê với nhạc cụ dân tộc, nghệ sĩ Đức Dậu đã tích cóp cho mình một gia sản tinh thần vô giá: hơn 100 loại nhạc cụ với khoảng 2.000 hiện vật, từ bộ gõ: chiêng, trống, đàn đá, chiêng tre, t’rưng, mõ, sên sứa… cho đến bộ hơi: sáo Mèo, tù và, đàn môi… và bộ gảy: đàn Goong (Chapi), đàn Pơ-rố, đàn bầu... Bộ sưu tập đồ sộ này đã biến căn nhà nhỏ của anh (nhà số 2, đường số 2, phường 7, quận Gò Vấp) trở thành một bảo tàng nhạc cụ dân tộc độc đáo, là điểm đến của nhiều đoàn du lịch và khách nước ngoài.

Đến thăm bảo tàng nhạc cụ này, nhiều người chắc chắn sẽ ngạc nhiên, bởi bộ sưu tập rất lớn nhưng không có kiểu bài trí tượng trưng và tấm bảng “cấm sờ vào hiện vật”, mà là một không gian gia đình đầy ấm áp. Không chỉ bản thân ông chủ nhà mà cả vợ và cậu con trai mười tuổi đều hết sức cao hứng dẫn khách đi một vòng tham quan, vừa đi vừa kể, vừa đi vừa thể hiện cách chơi từng loại nhạc cụ, hết lòng mong muốn khách cũng sẽ cảm nhận được cái hay, cái đẹp của âm nhạc dân tộc mình.

Sưu tầm nhưng không cất giữ cho riêng mình, vào những dịp lễ lớn, “bảo tàng” của nghệ sĩ Đức Dậu lại được di động lên xe tải để đến công viên, quảng trường phục vụ công chúng. Vừa rồi, anh mang dàn trống Tây Sơn ra Hà Nội cả tháng trời để dàn dựng và chỉ huy màn biểu diễn trống Mở cửa nhà trời, chào mừng đại lễ 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Với anh, đã đam mê là phải theo đuổi tới cùng. Với anh, việc sưu tầm, học hỏi và thể hiện trọn vẹn cái hay, cái đẹp của âm nhạc dân tộc là phải đến được với đông đảo công chúng, để mọi người có thể hiểu và yêu hơn những giá trị văn hoá truyền thống. Đó là con đường mà anh đã chọn.