Đây cũng là cơ hội để các đơn vị nghệ thuật sân khấu cải lương trong cả nước thể hiện tài năng, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.

Đề tài lịch sử hay... tình yêu?

Tranh thủ ít phút nghỉ giải lao chuyển cảnh trong buổi diễn thử vở diễn Đế đô sóng cả của Nhà hát Cải lương Việt Nam sáng 17.11, chúng tôi đặt câu hỏi với tác giả, đạo diễn Triệu Trung Kiên: “Tại sao cả hai lần tham gia Hội diễn, anh đều chọn đề tài lịch sử?” thì lập tức nhận được câu trả lời: “Tôi làm đề tài lịch sử vì 2 lý do: Một là lịch sử Việt Nam ít được quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng. Hai là học sinh Việt Nam vẫn còn mù mờ về lịch sử Việt Nam”. Xem ra câu trả lời của anh đúng nhưng chưa đủ. Bởi vì đâu hẳn học sinh Việt Nam mà ngay cả những người lớn như chúng ta, phần lớn không ai dám nói chắc rằng mình đã thông thuộc lịch sử của nước nhà. Vậy nên những vở diễn mang đề tài lịch sử như Trọn đời trung hiếu với Thăng Long, Đế đô sóng cả (Nhà hát Cải lương Việt Nam), Lễ mở xiêm áo, Đại thần Thăng Long (Nhà hát Cải lương Hà Nội), Ngô Vương Quyền (Đoàn Cải lương Hải Phòng), Tình sử vương triều (Đoàn Cải lương Nam Định) xứng đáng được nhận thêm sự cổ vũ nhiệt tình từ phía khán giả. Còn về khâu tổ chức, việc xác định chủ đề tư tưởng và xét chọn các vở diễn tham gia là vô cùng cần thiết. Bởi nếu như khâu này bị xem nhẹ thì e rằng cán cân về nội dung tư tưởng, đề tài vở diễn của các đoàn nghệ thuật sẽ có sự chênh lệch. Bởi chỉ cần nhìn vào danh sách biểu diễn của 24 đơn vị nghệ thuật cải lương với 27 vở diễn thì người ta rất dễ nhận ra rằng các đơn vị phía Bắc có vẻ mặn mà với đề tài lịch sử, dã sử, còn các đơn vị phía Nam thì tập trung nhiều vào đề tài tình yêu, xã hội. Cũng từ chuyện này, đạo diễn - NSND Huỳnh Nga nói vui với chúng tôi rằng: “Hội diễn lần này là một cuộc dời đô”.

Cảnh trong vở trọn đời trung hiếu với Thăng Long

Người mộ điệu chưa tiếp cận được

Đó là đôi điều còn hạn chế của các đoàn mà chúng tôi ghi nhận được trong những ngày đầu Hội diễn. Trước hết là việc quảng bá về Hội diễn chưa đến được với số đông. Do vậy người đến xem ngoài lực lượng cổ động viên của các đoàn thì phần đông khán giả vẫn là những người trong nghề. Còn đối với những khán giả mộ điệu cải lương, họ ít khi được đến những nơi này để xem và có cái nhìn toàn cảnh về sân khấu của cả nước. Một hạn chế nữa là vé xem Hội diễn vẫn do BTC tự phân phối. Điều này khó tránh khỏi thực tế là người có vé nhưng lại rất hiếm khi đi xem. Trong khi đó, những người có quan tâm đến loại hình nghệ thuật sân khấu cải lương này muốn đi xem nhưng không biết tìm đâu ra vé. Cuối cùng thì vẫn là chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi” về việc đầu tư xây dựng một sân khấu đủ chuẩn, phục vụ cho biểu diễn vẫn chưa được thực hiện. Với thiết kế và cách bài trí có vẻ cũ kỹ và sơ sài của Rạp hát Trần Hưng Đạo như hiện nay thì e rằng các đơn vị nghệ thuật khó mà thỏa sức sáng tạo, khó mà đem đến cho khán giả những cái gọi là hay, là đỉnh cao trong nghệ thuật.

Riêng với lực lượng diễn viên tham gia Hội diễn, ước tính hơn 1.000 người, điều chắc chắn là họ không đặt nặng vấn đề Hội diễn Sân khấu Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm nay có gì mới so với những Hội diễn trước. Ngay như nghệ sĩ Lam Tuyền, người từng đoạt HCB trong Hội diễn trước, tham gia Hội diễn này với vở Mẹ của chúng con – Đoàn Cải lương Tây Đô với một suy nghĩ đơn giản “Có vai để hát trong mùa Hội diễn cũng đủ để mình thấy vui rồi”.