- Chị nhận định gì về phục trang cho sân khấu hiện nay?

- Các đoàn, các nhà hát công lập vẫn được hưởng chính sách tài trợ để xây dựng tiết mục hằng năm nhưng tình hình sân khấu vẫn rất nan giải. Chúng ta chưa có quy định về khung thù lao riêng dành cho người làm trang phục sân khấu mà đa phần các họa sỹ thiết kế mỹ thuật vẫn phải bỏ tiền ra để trả. Nếu đề tài vở diễn gần gũi với đời thường thì còn đỡ, song nếu đề tài lịch sử, dã sử, kinh dị... thì phục trang không hề đơn giản. Khi nhận thiết kế mỹ thuật, một số họa sỹ chỉ đưa ra ý tưởng rất chung chung, sau đó phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà may thực hiện. Do chưa có quy định về thù lao thiết kế phục trang nên chỉ là thỏa thuận miệng và các đoàn dựng vở cân đối kinh phí dàn dựng để rồi trả một cách rất tượng trưng cho họa sỹ thiết kế phục trang mà thôi. Họa sỹ đi làm thiết kế phục trang chỉ là do lòng yêu nghề và vì vậy, nó rất đậm tính ngẫu hứng, thích thì làm, không thích thì thôi… Tình trạng xôi đỗ trong đầu tư cho phục trang là không thể tránh khỏi. Ngay như vở Oan khuất một thời, được đầu tư khá lớn và họa sỹ Sĩ Hoàng nhận được số tiền cho phục trang lên đến hàng trăm triệu nhưng vẫn khiến người xem phải phân vân. Một khi danh phận của họa sỹ thiết kế trang phục sân khấu không có thì chuyện diễn viên mặc không chuẩn cũng chẳng biết trách ai.

 - Tùy vào mỗi cá nhân người sáng tác. Song về cơ bản đều phải cậy nhờ vào hình ảnh tư liệu, sách, báo, tạp chí… Tuy nhiên tư liệu lại rất thiếu. Khi thiếu hiểu biết và thiếu tư liệu thì chuyện nhầm lẫn xảy ra là điều dễ hiểu. Năm 2008, Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần dựng vở Đêm trắng, trưởng đoàn xác định đây là vở về nhân vật lịch sử thời kháng chiến chống Pháp, cần phải tôn trọng lịch sử. Nhưng khi thử mẫu, nhiều diễn viên không quen với lối trang phục rộng, cho rằng nó xấu… May mà trưởng đoàn đã cương quyết giữ ý đồ của mình, thuyết phục diễn viên và vở diễn đã thu được những thành công đáng kể. Nhưng cũng vẫn ở thời kỳ này, cũng với thiết kế, nhà may đó, với đơn vị khác, người chỉ đạo đã không vững vàng, lại đứng về phía ý kiến của anh em nghệ sĩ, đề nghị nhà may sửa đổi cho vừa, cho đẹp hơn về hình thức nên đã không làm sống lại thời kỳ lịch sử đó. Tuy không thất bại nhưng hiệu quả sân khấu không cao. Trong trường hợp này, rõ ràng họa sỹ không có quyền quyết định đối với sản phẩm đầu ra của mình…

- Các họa sỹ khắc phục tình trạng thiếu tư liệu bằng cách nào?

- Câu hỏi bao giờ có bộ lịch sử trang phục chuẩn quả là khó trả lời trong tình hình hiện nay. Do vậy chúng tôi đã chỉ còn cách tự học, tự tìm hiểu qua lịch sử, văn bia và các bản dịch của nước ngoài viết về trang phục Việt cổ xưa. Từ đó dần dần xây dựng giáo trình giảng dạy, điều đó giúp sinh viên sau khi ra trường đi hành nghề sẽ không mắc phải những sai lầm ngớ ngẩn.

 - Những bất cập là rõ ràng, theo chị phải làm gì để xóa bỏ?

- Đầu tiên là cơ quan chức năng phải có quy định cụ thể vai trò của họa sỹ thiết kế phục trang trong tác phẩm sân khấu. Ngoài tái tạo, họ cũng sáng tạo nên phải có chế độ thù lao rõ ràng, họ không phải là người ăn theo họa sỹ thiết kế mỹ thuật của vở diễn. Thứ hai là lãnh đạo các đoàn sân khấu phải có nhận thức trang phục có tính lịch sử. Làm sai hoặc không đúng, ngoài gây hiểu lầm cho một bộ phận công chúng còn gây phản cảm trong xã hội.

- Cảm ơn chị về cuộc trao đổi!