Anh Bình (bìa trái) dạy kèn cho con gái và các học trò. |
Thấp thoáng bên bờ sông Kôn, ẩn mình sau bãi mía, nương dâu của một vùng quê yên bình là cả quãng đời tuổi thơ với bao kỷ niệm buồn vui của Đỗ Anh Bình. Theo dòng chảy của thời gian, Bình lên đường nhập ngũ làm nghĩa vụ quốc tế khi chiến trường K sục sôi tiếng súng. Tiếng kèn của người chiến sĩ Đỗ Anh Bình trên mặt trận văn hóa đã góp phần vào những chiến công trên đất bạn. Và giờ đây, khi trải nghiệm cuộc đời mình qua những nốt nhạc, tiếng kèn được chắt lọc, nâng niu mang đậm chất dân ca làm chết danh: Bình kèn!
Đam mê và khổ luyện
Bình kèn kể: Theo lời mẹ tôi kể lại thì ngày xưa cha tôi có máu nghệ sĩ lắm, ông đã cưỡi ngựa từ Tây Sơn ra Kinh đô Huế để học đàn. Sau này khi tôi lớn lên chỉ nghe lại được ngón đàn của cha qua anh trai tôi. Anh trai tôi được cha dạy cho ngón đàn kìm và đàn nguyệt rất tuyệt. Nhưng tôi lại không mê đàn mà chỉ thích kèn. Có lẽ ngày trước khi chăn trâu với đám bạn cùng xóm, bị tiếng kèn lá dừa làm mê hoặc nên tôi xin mẹ theo học kèn ở lớp kèn quân nhạc do Quân khu 5 dạy.
Năm 1988, Đỗ Anh Bình về nhận công tác ở đoàn Dân ca bài chòi Bình Định. Thời gian ở đoàn dân ca, tiếng kèn vốn rắn rỏi của một nhạc công được đào tạo ở lớp quân kèn của Đỗ Anh Bình lại được bổ sung thêm sự mềm mại, ngọt ngào qua chất dân ca. Tiếp xúc với Bình kèn, điều đầu tiên mà ai cũng có thể dễ dàng nhận thấy chính là niềm đam mê kèn chừng như vô bờ bến. Anh có thể trò chuyện say sưa quên thời gian về kèn và có thể biểu diễn hàng giờ cho bạn bè thưởng thức. Anh cho biết: “Thực ra tôi chỉ có một chút năng khiếu thôi, cái chính là sự khổ luyện. Hễ rảnh lúc nào là tôi lại lấy kèn ra tập. Bên cạnh đó, tôi thường xuyên nghe các bài kèn do Trần Mạnh Tuấn, Xuân Hiếu, Huỳnh Hoa hoặc Kenny G… biểu diễn và chắt lọc những cái hay của họ để học hỏi.”
Có dịp trao đổi với những nhạc công giỏi ở TP Quy Nhơn như: Ngọc Anh (organ), Thắng (guitar) hầu như ai cũng có chung một nhận xét: Tiếng kèn của Đỗ Anh Bình rất đặc trưng bởi chất dân ca mà dân chơi saxophone không có được. Nghe album “Sắc màu thời gian” của Đỗ Anh Bình cảm nhận được sự khác biệt qua tiếng kèn của anh cùng nhiều nghệ sĩ saxophone nổi tiếng. Đặc biệt, khi nghe Bình kèn hòa tấu những ca khúc như: “Đất nước lời ru” hoặc “Làng Chăm ơn Bác” hẳn sẽ cảm nhận hết chất dân ca mượt mà, độc đáo trong tiếng kèn saxophone của anh. Kỹ thuật luyến láy ở từng nốt kèn để ra chất dân ca là điều không dễ. Đỗ Anh Bình tâm sự: “Tiếng kèn chính là tiếng lòng tôi, chất dân ca chừng như đã ăn sâu vào máu, vào từng thớ thịt của tôi rồi nên khi tôi thổi thì tiếng kèn ra như vậy”.
Gìn giữ cho đời sau
Bình kèn còn khiến cho bạn bè rất yêu mến anh, bởi đức tính khiêm tốn, chịu khó học hỏi và luôn sẵn lòng chia sẻ đam mê của mình cho những ai yêu thích kèn. Cách đây hơn một năm, Bình kèn một mình khăn gói vào tận Ninh Thuận, tìm đến các nghệ nhân người Chăm để học kèn saranai hàng mấy tháng trời. Khi tôi hỏi: Anh học kèn saranai của người Chăm để làm gì ? Anh cười: “Vì tôi cũng mê nó. Vả lại, học để biết thêm cũng tốt, sau này dạy lại cho con cái”. Bình kèn có 2 người con, cậu con trai thì anh cho học đàn kìm và guitar, cô con gái út thì cho học đàn nguyệt trước rồi chuyển sang sáo và saxophone. Bạn bè thắc mắc sao không cho con học Organ hoặc violon. Anh thẳng thắn: “Loại nhạc cụ nào cũng tốt, nhưng tôi muốn hướng cho con cái học hỏi những nhạc cụ dân tộc…”.
Thấy tôi muốn đề cập đến những giải thưởng, những giấy khen, bằng khen do Bộ VH-TT&DL, UBND tỉnh, hoặc Sở VH-TT&DL Bình Định tặng anh, anh lắc đầu quầy quậy: “Có gì đâu, tôi đam mê kèn và sống hết mình vì niềm đam mê của mình chứ không phải vì những giải thưởng…”.
Không những chơi kèn xuất sắc, anh Bình còn có một niềm đam mê khác là: sưu tập kèn. Hiện tại trong nhà anh có đến gần chục cây kèn các đời, đủ chủng loại. Trong đó, anh quý nhất là cây saxophone hiệu Martin, được sản xuất năm 1920 mà anh cố công đeo đuổi, đấu giá mua được trên mạng Ebay. Anh cho biết: “Trước đây, tôi cứ nghĩ là siêng năng tập đến mức điêu luyện thì kèn nào chơi cũng hay. Nhưng sau đó tôi mới biết mình nhầm, những chiếc kèn cổ có âm thanh tốt hơn. Vì thế, tôi cố sưu tập cho bằng được, vừa để làm tốt cho công việc của một nhạc công, vừa gìn giữ lại cho con cái sau này…”.
