Thật khó có thể thống kê hiện nay mỗi năm nhạc Việt trình làng bao nhiêu ca khúc. Điều đó một mặt phản ánh nhu cầu của xã hội đối với âm nhạc hiện nay cao hơn hẳn thời xưa.

Bởi xét cho cùng, con người cần có âm nhạc để thổ lộ tâm tư tình cảm và ngược lại âm nhạc lấy cuộc sống, tình cảm con người làm đối tượng phản ánh. Hơn thế sự xuất hiện của nhiều loại hình giải trí khác nhau cũng tạo thêm nhiều “đầu ra” cho ca khúc mới ra lò.

Bên cạnh thị trường cổ điển là những sân khấu ca nhạc, các hãng sản xuất băng đĩa nhạc… thời đại “bùng nổ” về thông tin ngày nay còn có thêm nhiều “kênh” khác nhau để những ca khúc mới trình làng với công chúng yêu nghệ thuật như truyền hình, các hãng điện thoại di động, phòng hát karaoke và một địa chỉ có sức quảng bá lớn nữa là mạng Internet toàn cầu.

Bài hát Việt - sân chơi quen thuộc của các nhạc sĩ trẻ 

Nếu để ý có thể thấy, không ít nhạc sĩ trẻ hiện nay sáng tác xong đều trình làng trên các phương tiện thông tin đại chúng trước khi “bán” hay thỏa thuận bản quyền với ca sĩ, hãng sản xuất băng đĩa.

Chưa thật hình thành một “dòng chảy” riêng nhưng cũng đã có những người viết nhạc trẻ tuổi sáng tác ca khúc chỉ xác định một thị trường như DJ Tuấn Đạt, An Na Phước… với thị trường nhạc số - Internet… Với một hệ thống thông tin hùng hậu như vậy thì lượng ca khúc xuất hiện mới ngày thật đa dạng và phong phú là một điều dễ hiểu.

Đấy là chưa nói, sự đa dạng về phong cách biểu hiện như Rock, Rap, Hip Hop, DJ, Jazz… cũng rộng mở trước người sáng tác trẻ những mảnh đất màu mỡ, phóng khoáng hơn để biểu đạt.

Sự xuất hiện của những phần mềm viết nhạc như Cakewalk, Note worthy composer… cũng giúp người sáng tác ngày nay rút ngắn công đoạn “sản xuất” ca khúc. Hơn thế, trên nhiều phương tiện truyền thông đại chúng ngày nay cũng đã xuất hiện khá nhiều “sân chơi” cho các nhạc sĩ trẻ trình làng ca khúc như Bài hát Việt - VTV3, Tác phẩm mới - VOV…

Thế nhưng, bên cạnh những thuận lợi, vận hội mới, trước mắt những người sáng tác trẻ không hẳn là không có những khó khăn, thách thức nhất định. Sự xuất hiện của quá nhiều bài hát mới cũng đang ngày càng khiến thị trường bão hòa. Bài hát mới ra lò chưa kịp đọng lại với công chúng thì bài hát mới khác đã xuất hiện.

Cùng một đề tài, không chỉ có một vài tác giả quan tâm, một sự kiện không chỉ có đôi ba bài phản ánh về nó... đã tạo cho công chúng nhiều sự lựa chọn khác nhau theo từng gu thẩm mỹ của từng người… Trong khi đó, không phải ca khúc nào cũng đạt chất lượng tốt và có nhiều cơ hội đến với công chúng với mật độ cao.

Thực tế, có không ít những ca khúc mới vừa nghe xong đã quên. Nhạc thì nhàn nhạt thiếu cá tính, lời lại sáo rỗng, kiểu như “hứa thật nhiều, thất hứa cũng thật nhiều”, rồi “tình yêu đến em không mong đợi gì”…

Không ít những tác phẩm mới của người viết trẻ rơi vào gào thét vô vị hoặc sa vào não tình, ủy mị. Chính nhạc sĩ trẻ Đỗ Bảo cũng phải lên tiếng: “Cần phê phán hiện tượng chạy sến, ủy mị, tủi thân, bi ai có di chứng khá phổ biến từ tận thời Việt Nam bị phong kiến phương Bắc đô hộ tới nay ở âm nhạc đại chúng vì điều này sẽ ảnh hưởng tâm thế xã hội đang cần một sức vóc khỏe mạnh để trở nên văn minh hiện đại”.

Bên cạnh đó, hiện tượng chạy theo mốt, ảnh hưởng Tây, Tàu cũng dần làm mất hình ảnh của các ca khúc tác giả trẻ. Rất cụ thể, nhạc sĩ Dương Bích Hà chỉ rõ: Nhiều tác phẩm mà chúng tôi nghe, không hiểu do tác phẩm viết như thế hay do ca sĩ thể hiện, khi cất lên ảnh hưởng phương Tây rất rõ, chẳng hạn bài Bình minh sẽ mang em đi do Đàm Vĩnh Hưng hát ảnh hưởng âm nhạc Pháp hoặc có bài ảnh hưởng nhạc Tàu khá rõ như bài Bao giờ có nhau - Việt Quang, Đã quên thật sao - Ba con mèo…

Sự na ná giống nhau giữa các ca khúc mới cũng là một thực trạng đáng buồn. Nhưng đáng lo hơn, nhiều ca khúc được xưng danh là “Bài hát Việt” nhưng nghe rất gần với giai điệu âm nhạc Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan. Thậm chí từ cách hòa âm phối khí và từng nhạc cụ phần đệm cũng được trang trí giống hệt. Họ không quan tâm đến hậu quả tác hại sẽ xảy ra như thế nào mà chỉ nhằm mục đích thương mại, câu khách và thị trường mà thôi.

Vẫn biết, nhạc sĩ hay là ai thì họ cũng cần mưu sinh để tồn tại, tiếp tục tái sản xuất. Qua thời gian, thị hiếu công chúng và cả thị trường âm nhạc chính là một phần làm nên “dấu lặng” buồn cho thực trạng ca khúc - sáng tác trẻ kể trên cũng sẽ đổi thay theo sự phát triển của văn minh thời đại. Nhưng trước hết, bản lĩnh của chính những người sáng tác trẻ, từ những sáng tác đầu tiên sẽ là bước chạy đà tạo nên một thị trường ca nhạc lành mạnh cũng như cho một nền ca nhạc Việt trong sáng và giàu ý nghĩa hơn.