Hát thờ cửa đình

Hát thờ cửa đình là nghi thức tế lễ long trọng thờ phụng Thành Hoàng Làng trong mỗi dịp lễ hội. Nội dung thường ngợi ca đức thánh anh linh, cầu mong cho mùa màng tốt tươi, mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, yên bình. Mỗi canh hát thường được trình diễn thâu đêm, có khi kéo dài tới vài ba đêm với những lễ hội lớn.

Trải qua hơn 60 năm do chiến tranh, loạn lạc, hát thờ cửa đình không còn được diễn xướng. Với tâm huyết đó, Giáo phường ca trù Thăng Long mong muốn phục dựng lại lối hát thờ cửa đình để gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống và phục vụ cho mùa lễ hội, đặc biệt đây là món quà dâng lên đại lễ nghìn năm Thăng Long.

Mở đầu chương trình sẽ là màn “Trống rước” do giáo phường ca trù Thăng Long dàn dựng dựa trên các mô hình tiết tấu dân gian và các nhạc cụ gõ truyền thống. Màn trống dùng để đón rước các vị thánh và diễn tả không khí nhộn nhịp của mùa lễ hội. Trong hát thờ cửa đình, dàn bát âm của giáo phường ca trù Thăng Long sẽ phục vụ khi nghi lễ tế xướng thường diễn ra trước khi vào canh hát.

Kép đàn Phạm Đình Hoằng sẽ trình bày làn điệu “Hát giai” - làn điệu duy nhất do kép đàn (nam giới) đứng trước ban thờ vừa đàn vừa hát. Lời thơ nêu cao tinh thần dân tộc, ngợi ca những tấm gương anh hùng, truyền lại tinh thần giữ nước cho con cháu noi theo.

Ca nương Phạm Thị Huệ sẽ gửi tới du khách điệu hát cổ còn truyền lại tới ngày nay với những kĩ thuật nhả chữ, luyến láy phức tạp trong điệu “Thét nhạc”. Con gái chị, bé Huệ Phương 11 tuổi sẽ gửi nỗi nhớ nhung, chờ đợi, những mong người tri âm đừng quên lời hẹn ước với làn điệu cổ đậm chất trữ tình “Gửi thư”.

Nhóm ca nương trẻ của giáo phường sẽ trình diễn “Hát dâng hương”, làn điệu thường được hát để dâng hương lên hương án với lời thơ ca ngợi đức Thánh Hoàng làng, cầu chúc đức Thánh anh linh.

Hát nói là làn điệu ra đời muộn nhất nhưng nhanh chóng chiếm được sự yêu thích của thính giả bởi sự phong phú về nội dung và biểu cảm trong mỗi lời hát do các nhà thơ sáng tạo nên. Trong đêm trình diễn, nhóm ca nương trẻ sẽ trình diễn làn điệu hát nói “Thăng Long thành phố rồng bay” của Lý Văn Thăng với những lời thơ ca ngợi vẻ đẹp tinh tế, dịu dàng con người và cảnh vật Hà Nội.

Chị Phạm Thị Huệ bộc bạch “Hát nhóm là một hình thức mới do Giáo phường ca trù Thăng Long đưa vào vừa để thêm hình thức trình diễn vừa để tăng thêm phần hứng thú cho khán giả. Khi nghe, quí vị sẽ dễ dàng phân biệt sự phong phú của giọng hát cũng như tiếng phách và cách sử lý âm nhạc khác nhau của từng ca nương”.

Một phần không thể thiếu trên chiếu ca trù của giáo phường Thăng Long là phần trình diễn của nghệ nhân Nguyễn Thị Chúc – 80 tuổi. Bà sẽ gửi đến du khách giọng ca của mình qua trích đoạn “Tỳ bà hành” của Bạch Cư Dị. 1000 năm sau nhà thơ Phan Huy Vịnh đã dịch bài thơ nổi tiếng này và nó đã được các nghệ nhân đã đưa vào thành một làn điệu trong ca trù. Làn điệu sử dụng nhiều kỹ thuật khó, đòi hỏi người ca nương phải có kinh nghiệm sống để thấu hiểu cảm xúc của nhân vật, hòa mình vào nhân vật để truyền tới thính giả ý tưởng và cảm xúc của bài thơ.

Ngoài ra, nhóm đào nhí, ca nương Thùy Chi của giáo phường ca trù Thăng Long sẽ tiếp tục trình diễn Làn điệu hát nói “Gặp xuân” của Nguyễn Công Trứ, Làn điệu ba sáu giọng.

Đêm kỷ niệm 4 năm tuổi của Giáo phường ca trù Thăng Long sẽ có sự tham gia của các nghệ nhân lão thành làng ca trù như Nguyễn Thị Chúc, Nguyễn Phú Đẹ, ca nương Phạm Thị Huệ… và các ca nương của giáo phường.