Non nghề là hệ quả tất yếu khi suốt mấy năm theo học, những nghệ sĩ tương lai được áp dụng một chương trình đào tạo nghệ thuật chuyên ngành gần như ngang bằng về thời lượng với việc học các môn văn hóa đại trà. Thời gian thực hành, khổ luyện trong môi trường nghệ thuật trên ghế nhà trường quá ít, lại không có điều kiện tiếp cận môi trường sân khấu, hoạt động biểu diễn, nên sau khi tốt nghiệp, về các đoàn chuyên nghiệp, không nhiều diễn viên trẻ đáp ứng tương đối các yêu cầu chuyên môn. Đây là thực tế phổ biến không chỉ ở tỉnh ta. Với phương châm: Nhà hát là trường học nghệ thuật, có chức năng vừa là môi trường đào tạo, đồng thời là môi trường biểu diễn; nghệ sĩ là thầy, đào tạo tại chỗ, trực tiếp, “cầm tay chỉ việc” theo phương pháp truyền thống là truyền nghề, những bất cập trên phần nào được khắc phục.
Chất lượng nghệ thuật của chương trình báo cáo mà 17 diễn viên còn rất trẻ và mới bén duyên với tuồng (sớm nhất là hai tháng, dài nhất chừng hai năm) thể hiện, cho thấy tiềm năng của lứa diễn viên tuồng này trong tương lai. Quan trọng hơn, bước đầu đã chứng tỏ hiệu quả và tính đúng đắn trong việc thử nghiệm, mạnh dạn đổi mới phương thức tuyển người và đào tạo mà Nhà hát Tuồng Đào Tấn đang áp dụng. Sẽ rất chênh vênh nếu so sánh với mô hình Học bộ đình ngày trước, nhưng một mặt nào đó, đây không phải là phương pháp quá mới mẻ, mà là quay lại cách đào tạo tuồng truyền thống đã có từ những ngày đầu đất Bình Định được dạy tuồng.
Các tiết mục trong chương trình báo cáo gồm: múa cơ huấn, cơ bản tay không nam - nữ, biểu diễn các trích đoạn tuồng: “Lưu Kim Đính hạ sơn”, “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo”, “Chuyện tình nàng công chúa Sa Mi”, “Ông già cõng vợ đi xem hội”… Trong đó, việc chọn tuồng “Hồ Nguyệt Cô”, nhất là lớp “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo”, lại do một học viên đến với tuồng chưa đầy hai năm biểu diễn, được xem là quyết định “táo bạo” của Nhà hát. Tuy không thể tránh khỏi những hạn chế nhất định, song với trích đoạn này, lột tả tâm trạng Nguyệt Cô trở về kiếp cáo, diễn viên trẻ Thu Vân xem như đã bước qua một “chướng ngại vật” không nhỏ trên đường dài gian nan chinh phục nghệ thuật tuồng.
Với trích đoạn “Ông già cõng vợ đi xem hội”, cả người trong nghề lẫn khán giả không khỏi bất ngờ với khả năng diễn xuất rất phù hợp với dạng vai “đào lẳng” của diễn viên Đỗ Thị Thương, mới trúng tuyển vào Đoàn 2 cách đây hai tháng. Sau NSƯT Phương Thảo, NSƯT Tuyết Mai, nghệ sĩ Thanh Sử, “đào lẳng” là dạng vai Nhà hát vẫn đang tìm kiếm gương mặt mới thay thế. Hay như diễn viên Thanh Trực, được đánh giá sẽ là gương mặt hề, thầy đề, quan huyện… triển vọng trên sân khấu tuồng không lâu nữa.
Theo dõi chăm chú và xuyên suốt chương trình, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Bình tâm sự, hai năm trước, đồng ý tham mưu của Sở VH,TT&DL, đặt bút ký Đề án thành lập Đoàn 2 - Nhà hát Tuồng Đào Tấn, bà không khỏi băn khoăn. Kinh nghiệm thành lập một đoàn tuồng trẻ của một tỉnh bạn, cũng với mục đích dự nguồn và tiếp nối nghệ thuật tuồng tỉnh nhà, nhưng quá trình hoạt động gần như trở thành một đoàn ca nhạc tổng hợp, sa đà vào diễn ca múa nhạc phục vụ du lịch, khi biểu diễn tuồng thì nhạt phai bản sắc… là bài học kinh nghiệm rất gần cho ta. Từ thành quả bước đầu của Đoàn 2 hôm nay, Nhà hát Tuồng Đào Tấn càng nên kiên định đi đúng hướng trong công cuộc bảo tồn và phát triển tuồng Bình Định - bà Bình lưu ý.
Đội ngũ diễn viên trẻ này cần nỗ lực học hỏi, khổ luyện và dấn thân theo đuổi nhiều hơn nữa.
Chung tấm lòng nhiệt huyết với tuồng, ông Nguyễn An Pha, nguyên Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL, gửi gắm: “Nghệ thuật tuồng rất thâm thúy. ai cũng hiểu, để học tuồng, diễn được tuồng rất khó, rất khổ. tôi mong các nghệ sĩ - thầy cô hãy “truyền lửa” cho các em nhiều hơn nữa. Với từng người trong khóa diễn viên trẻ này, đã xác định duyên nghiệp với tuồng, hãy nỗ lực học hỏi, khổ luyện, can đảm dấn thân, đam mê theo đuổi”.
“Dẫu chưa trải qua nhiều điều kiện thử thách lòng yêu nghề, song tôi cảm nhận đây là lứa diễn viên nhạy với tuồng, đồng thời, ở họ sự quyết tâm theo đuổi con đường đã chọn rất vững vàng” - nhạc sĩ Gia Thiện, Phó Giám đốc Nhà hát Tuồng Đào Tấn, tin tưởng.
Rất nhiều kỳ vọng, mong mỏi gởi gắm vào những “mầm xanh” của tuồng!
