Mỗi tốp hát phải có một nhạc cụ không thể thiếu là chiếc trống cơm (loại trống nhỏ như quảt bưởi) và được gọi là trống quân để phân biệt với trống cái lớn hơn. Vì thế, nên gọi là hát trống quân.

Khi hát, họ dùng những câu thơ lục bát để hát. Nội dung có thể là chào hỏi nhau, kể chuyện tâm tình, đối đáp giao lưu với nhau... Cách hát là chia mỗi câu thành nhiều nhịp, mỗi nhịp có 2 từ, xen vào mỗi nhịp có cách từ đệm như: á a, í i, ứ ư, này, mà... Riêng nhịp cuối của câu 8 thì được hát như láy: đưa từ 8 lên trước, rồi hát luôn hai từ bảy và tám.

VD: Trống quân anh lập lên dây
Chẳng đá nào vấp, chẳng dây nào quàng

Được ngắt nhịp thành:

Trống quân/ ai lập/ lên đây
Chẳng đá/ nào vấp/ chẳng dây nào quàng

Và khi hát là:

Trống quân (này) anh lập (mà) lên đây (í i)
Chẳng (mà) nào vấp (í i) chẳng dây (ứ ư) quàng nào quàng (í ì)

Sau mỗi câu hát (6 - 8 chữ) như thế lại có tiếng trống điểm nhịp "cắc" và trống đệm "thình, thùng thình" nghe rất rộn rã, vui tai.

Về sau, để lời hát được vang xa, người ta lấy các ống bơ, xuyên thủng đáy, dùng sợi chỉ tơ se thật xoắn, xuyên qua đáy ống bơ, rồi kéo căng dây chỉ sang phía đối phương, cũng nối vào một chiếc ống bơ như thế.Khi hát, họ hát vào ống bơ, âm thanh được khuếch đại lên, vang xa, rất ấm và vui tai. Cũng có khi người ta dùng những thùng sắt tây lớn, buộc chặt chiếc trống quân lên đó, để khi đánh trống điểm nhịp hoặc đệm, tiếng trống rất vang. Cách làm này gọi là "lập bằng thùng". Do đó mới có câu hát:

Trống quân anh lập bằng thùng
Ai mà chẳng thích thì đừng lên đây.

Cũng có khi người hát đối nhịp, hát đế lên trước để nhấn mạnh ý muốn diễn đạt, như câu:

Bây giờ trời thấp đất cao
Như đôi đũa lệch so sao cho bằng

Khi hát sẽ hát:

Đất thấp ông trời cao
Bây giờ, đất thấp ông trời cao
Như đôi đũa lệch so sao cho bằng...

Về thể thức hát trống quân, không cần theo "lề lối" 3 bước (chào hỏi, đối đáp giao lưu, giã bạn) như hát quan họ hay hát ví, mà có thể tự nhiên, từng người, từng tốp hát đối đáp với nhau qua một số câu, rồi thôi, không cần kết thúc.

Vì hát trước cửa đình, cửa đền ngay giữa ban ngày, trước nhiều người, nên những câu hát trống quân thường được chau chuốt hơn, không mang tính đùa bỡn như hát ví.

Xem hát trống quân trong ngày hội là dễ được nghe chất giọng hay, mượt mà và cử chỉ, dáng điệu tình tứ đung đưa của người chơi. Có khi qua dịp hát trong lễ hội, có những đôi trai gái biết mặt, làm quen nhau mà nên vợ, nên chồng.