Múa hát Dậm
Cập nhật, ngày21/08/2009 11:35
Trong múa hát Dậm, điệu múa có các động tác mô phỏng các động tác chèo thuyền, lúc đứng hát cũng như khi quỳ lạy (gọi là chèo thuyền và chèo quỳ).

Đền Trúc nằm ở thôn Quyển Sơn, xã Thi Sơn (Kim Bảng - Hà Nam), thờ danh tướng Lý Thường Kiệt. Hàng năm, nhân dân Quyển Sơn mở hội từ ngày 1 tháng Giêng đến ngày mùng 1 tháng Hai âm lịch. Lễ hội được mở vào những ngày nông nhàn nên dân quanh vùng và du khách thập phương nô nức kéo về dự hội.

Nét đặc sắc nhất của Lễ hội đền Trúc là múa hát Dậm và đua thuyền. Sáng mùng 1 tháng 2 âm lịch, làng chính thức mở hội rước tượng Phật cùng bài vị Lý Thường Kiệt từ đền về đình làng.

Sau phần lễ đến phần múa hát thờ. Hát Dậm được biểu diễn liên tục trong 6 ngày. Đến sáng mùng 7 lại rước tượng Phật cùng bài vị của Lý Thường Kiệt về đền, hát Dậm vẫn tiếp tục trong 3 ngày nữa (gọi là hát yên vị) và đến 10/2 thì đóng cửa đền, vãn hội.

Tương truyền, Lý Thường Kiệt đã bày cho dân múa hát Dậm khi ông thắng trận trở về dừng lại nghỉ ở đất này. Từ đó, vào dịp hội đền, nhân dân tổ chức múa hát Dậm để tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc.

Múa hát Dậm được tổ chức ngay tại sân đền. Phường múa hát có từ 30 con dậm trở lên. Đây là những cô gái tuổi từ 13-15, thanh tân, xinh đẹp, có tài múa hát. Ai có chồng hoặc có tang không được tham gia. Đứng đầu phường hát là cụ trùm, vừa cao tuổi, vừa có tài hát, đặc biệt là tài nhớ bài, chỉ đạo múa hát.

Cụ trùm thuộc lòng tất cả các làn điệu hát múa, trực tiếp điều khiển con dậm thực hiện chương trình tiết mục. Khi diễn xướng, cụ trùm mặc áo thụng vàng, vấn khăn vàng, đi dép cong, các con dậm mặc áo mớ ba nhiễu đỏ trong cùng rồi the xanh, the đen bên ngoài, yếm đỏ, váy lĩnh, khăn đỏ, mũ tiên đính ngọc...

Trong múa hát Dậm, điệu múa có các động tác mô phỏng các động tác chèo thuyền, lúc đứng hát cũng như khi quỳ lạy (gọi là chèo thuyền và chèo quỳ). Đây được coi là phần lễ gắn bó mật thiết với phần hội đua thuyền trên sông Đáy.

Cụ trùm được coi là một quan chức trong làng, được ưu tiên ưu đãi. Các con dậm thì chẳng được gì, còn phải đóng góp thêm. Nhưng được làm con dậm đã là một vinh dự chẳng phải ai cũng có. Bài bản hát dậm được ghi lại bằng chữ Nôm, có tên là: “Lý Đại vương bình Chiêm sự tích diễn ca”. Hát Dậm có 30 tiết mục với hơn 1.000 câu thơ.

Múa Dậm kết hợp với hát, mô phỏng động tác dậm chân chèo thuyền (vì thế mới gọi là hát Dậm). Ngoài hát Dậm, hội đền Trúc còn có hát Bỏ bộ, hát Đúm. Trai gái đến tuổi trưởng thành, còn son đều đến hát với nhau trước cửa đền. Tối tối, họ đến đền lễ tạ rồi tản ra chung quanh, vào rừng, lên núi, dưới bóng cây, bãi đất... hát đối đáp...

Múa hát Dậm được tổ chức tại sân đền Trúc. 

 
(Theo KTNT)