Lượn SLương nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Tày Bắc Kạn
Cập nhật, ngày24/08/2010 14:24

Trong dân ca dân gian của dân tộc Tày tỉnh Bắc Kạn, có hai loại lượn giao duyên chính, đó là lượn Cọi và lượn SLương(gọi là lượn Thương hoặc lượn Lạng, vì phổ biến ở người Tày Lạng Sơn).

Ở Bắc Kạn, lượn SLương phổ biến nhiều ở các huyện như: Na Rì, Chợ Mới, Ngân Sơn...

Nội dung của lượn Cọi và lượn SLương gần giống nhau, đề tài phản ánh chủ yếu là hình ảnh con người, ca ngợi con người với tình yêu nam nữ, ca ngợi thiên nhiên và cảnh vật, cuộc sống lao động sản xuất, hay hát về 4 mùa trong năm. Cũng có khi hát các bài lượn mượn cốt của một số truyện cổ tích. Hình thức diễn xướng là sự đối đáp giữa chủ và khách.

Cả hai loại đều mang tính công khai, hội lượn ở trong nhà, bất kể ngày đêm. Hai loại lượn này đều vận dụng thể thất ngôn nhưng thanh điệu và vần bằng, trắc khác nhau. Ở lượn Cọi thì từ thứ 5 câu sau vần với từ cuối của câu trước, nhờ đó các cung lượn cứ kéo dài thành bài bản. Còn lượn SLương laị sử dụng lối thơ 4 câu, các từ cuối câu1,2,4 đều vần bằng với nhau. Về giọng ngâm cũng khác hẳn, một đằng thì vút cao hạ nhẹ (lượn Cọi), một đằng thì trầm lắng ưu tư (lượn SLương).

Cả hai loại lượn này đều phục vụ việc xướng hát giao duyên, như một nhịp cầu mắc nối để hai bên trai gái tìm hiểu nhau từ lúc xa lạ ban đầu, rồi có thể nên bạn, nên duyên sau này. Đôi khi gia đình chủ động tổ chức các đôi trai gái hát cho vui cửa, vui nhà, để gia đình làng bản thưởng thức. Hiếm khi họ hát ngoài đường, ngoài chợ. Lượn Cọi và lượn SLương đã từng được đồng bào Tày sáng tạo, lưu truyền, hát và thưởng thức, tồn tại với cuộc sống sinh hoạt của họ.

 
(BaoBK)