Hát Ví Giang - Nét đẹp trong văn hóa Mường
Cập nhật, ngày16/02/2011 11:26
Hát ví giang được coi là những làn điệu dân ca của người Mường, hát giang cổ là những lời tự sự của người dân nói lên cuộc sống của họ.
Hát Giang được chia làm hai loại: Giang chuyện là những lời tâm sự có làn điệu man mác buồn, còn Giang tình là những câu đối thiết tha, trầm bổng giữa những đôi nam nữ yêu nhau hoặc đang tìm hiểu nhau.
Từ bao đời nay, cùng với cồng chiêng, giã đuống, hát ví Giang luôn hiện diện trong đời sống tinh thần của đồng bào Mường. Trong lễ hội, đình đám nếu thiếu những làn điệu trầm bổng, tha thiết của hát Giang và những câu đối ví ghẹo sẽ là thiếu đi một phần của văn hóa Mường.
Hát ví giang được coi là những làn điệu dân ca của người Mường, hát giang cổ là những lời tự sự của người dân nói lên cuộc sống của họ. Hát Giang được chia làm hai loại: Giang chuyện là những lời tâm sự có làn điệu man mác buồn, còn Giang tình là những câu đối thiết tha, trầm bổng giữa những đôi nam nữ yêu nhau hoặc đang tìm hiểu nhau. Giang tình thường được hát trong ngày tết, vào dịp lễ hội, đình đám thể hiện khát vọng được yêu, được vươn lên trong cuộc sống. Hát ví ghẹo cũng là những câu hát đối có làn điệu gần giống với những làn điệu Xoan ghẹo của người Kinh vùng đất Tổ. Thông qua những câu hát những làn điệu như vậy là dịp để trai, gái trong bản có dịp thổ lộ tâm tình. Những câu đối Giang tình như:
-Gặp đây anh hỏi thực nàng
Còn không hay đã đá vàng với ai
- Anh hỏi thì em xin thưa
Vườn hoa vắng cảnh còn chưa ai vào...
Đó là những lời thủ thỉ tâm tình của nam nữ, hay những lời dặn dò con dâu mới phải biết ơn cha mẹ trong điệu hát mừng con dâu. Ngoài những lời hát cổ được lưu giữ và phổ biến như: Chuyện lúa, làm rượu, mừng nhà mới, chuyện cũ chuyện mới...ngày nay người ta còn tự biên thêm lời mới dựa trên làn điệu cổ để ca ngợi cuộc sống đổi mới hôm nay như: Mừng đất nước, ơn Đảng xóa đói giảm nghèo...
Ngày nay, những câu hát ví giang vẫn phổ biến trong ngày lễ tết, trong các đám cưới đồng bào Mường ở các xã Thạch Khoán, Giáp Lai, Thu Cúc, Kiệt Sơn, Lai Đồng, Tất Thắng. Nhưng những người hiểu được nguồn gốc và những điệu giang cổ lại không nhiều và đa phần đã bước vào tuổi thất thập. Những thanh niên Mường bây giờ không còn thích những điệu hát ví Giang nữa cũng đang là điều lo ngại của lớp người đi trước, vốn cổ của dân tộc không biết truyền lại cho ai khi mà không có người tiếp nhận.
Trong các xã còn lưu giữ và phổ biến nghệ thuật hát ví Giang thì mới chỉ có xã Kiệt Sơn đã bắt đầu truyền đạt lại được cho lớp trẻ và họ đã bắt đầu tham gia biểu diễn phục vụ cho bà con trong xã vào các dịp lễ tết. Đây là một trong những vốn quý của dân tộc Mường cần sự quan tâm của chính quyền địa phương và cơ quan văn hóa để lưu giữ lại. Hy vọng một ngày gần đây, những làn điệu ví giang sẽ được ngân vang trên khắp các bản Mường.
(DLCC)