Cái âm điệu ì ì... à lều... à đới... cứ theo suốt cuộc đời mình. Càng đi xa, càng thành đạt càng nhớ nhung nó, nhớ nhung đến mê say. Đặc biệt đối với lớp người trên dưới tuổi 50 đều đã từng được hát hoặc “theo hầu” các cuộc hát chắc chắn càng yêu thích.

          Hà lều có những nét gần gũi với quan họ Bắc Ninh. Hà lều cũng như quan họ thường cất lên trong các cuộc vui, nhưng được hát phổ biến nhất vào những dịp nam thanh, nữ tú tỏ tình, giao duyên. Họ hát đối đáp nhau, khi bên này vừa dứt thì bên kia đã cất cao lời đáp. Nếu cả hai bên đều có “thầy” ứng tác giỏi thì cuộc hát như một dòng chảy, không bao giờ ngắt quãng. Nhất là khi “lòng” đã gặp “lòng” thì cuộc hát sẽ thâu đêm suốt sáng. Song không hề mảy may xuất hiện một lời nói, một cử chỉ bờm xơm, cợt nhả nào, họ hoàn toàn trân trọng nhau. Càng về khuya càng im lặng, im lặng đến mức như muốn nín thở để nghe cho tường từng ý, từng lời câu hát của đối phương mà lựa lời đáp lại cho thật hay, thật khéo. Có khác chăng là Hà lều chỉ hát đôi (song ca) còn quan họ có thể hát đôi, có thể hát tốp. Với Hà lều mới nghe ta có cảm tưởng như hai người cứ thế ì ì... à lều... à đới... nhưng nghe kỹ thì ta sẽ thấy một người “đi” giọng thấp, một người “đi” giọng cao, kiểu như người nọ lựa bước đợi người kia để vẫn hoà cùng một nhịp bước. Hát Hà lều khó là khó ở chỗ đó. Cho nên không phải ai ai cũng hát được Hà lều. Ở một cuộc hát bình thường có thể rất ít người đến nghe, nhưng nếu biết tin là cuộc hát do có cặp hát anh A, chị B hát hay thì dù bận đến mấy người ta vẫn gác bỏ lại công việc để đi nghe hát. Trước hết là nghe cái chất giọng ngọt lịm như mía lùi của cặp hát đó. Mà thói thường người có giọng hát đẹp, mê hồn cũng là người ứng tác giỏi. Giỏi ở đây có nghĩa là lời đáp vừa nhanh, vừa sắc. Đối phương mà “non tay” thì chỉ lắc đầu “xin chào”! Nếu muốn được hát tiếp thì “bên thua” phải có lời hát “xin lại” thì bên kia mới gỡ cho. Và như vậy cuộc hát mới lại tiếp diễn. Đây chính là một nét đặc thù của Hà lều, (rất riêng so với nhiều làn điệu dân ca khác). Một đặc điểm nữa, câu lượn Hà lều thường là câu thơ song thất, âm tiết thứ năm của câu thứ hai được gieo vần vào âm tiết cuối của câu đầu. Chính cách gieo vần đó tạo nên đặc trưng của Hà lều là hát song ca mà tạo hai bè cao thấp trong câu hát song vẫn bảo đảm ăn nhập với nhau, ăn nhập đến mức hoà quyện, nhuần nhuyễn để diễn tả nỗi lòng mình từ nơi sâu thẳm của tâm hồn.

        Song xét cho cùng cái giai điệu ngọt ngào, êm ái ấy cũng chỉ là phương tiện chuyển tải lời của câu hát. Cái tinh tuý, chắt lọc, làm mê hồn người nghe của Hà lều chính là lối nói tượng trưng, ví von bằng hình ảnh. Cái “thần” của Hà lều là ở chỗ đó. Muốn nói lòng mình lại không nói thẳng lòng mình, mà thông qua một thứ vật dụng cụ thể, một âm thanh hay một hình ảnh cụ thể mà biểu cảm. Vì lẽ đó nên người nghe chỉ cần nghe một lần mà nhớ mãi. Đặc biệt là nếu câu lượn ấy được phát ra từ một cặp hát có chất giọng ngọt ngào, tha thiết thì khác nào như một thứ mật ngọt rót vào tai ta, làm ta xao xuyến đến mê say. Lúc đó dù không muốn cũng phải tập hát đáp. Và người đáp ở đây cũng đáp rất hay, rất khéo, làm người nghe rất hài lòng, thán phục. Ví như câu kết của một bài Hà lều:

        Pỉ pay khoăn nhằng dú thang sàn

        Băư mạy tốc dá dan noọng nớ

        Nghĩa của cây này là: Anh đi hồn ở lại cuối sàn, lá rụng đừng giật mình em nhé! Đó là lời dặn dò, nhắn nhủ của chàng trai khi tạm biệt các bạn gái của mình sau một đêm hát. Lời dặn thật giản đơn, mộc mạc nhưng cũng thật trữ tình. ở đây người đi khuyên người ở lại rằng: Anh xuống cầu thang, rời em đi về nhưng hồn anh vẫn mãi mãi ở lại cuối sàn nhà em, nếu em có nghe lá cây rụng thì đừng giật mình em nhé!

        Chất men say trong câu lượn Hà lều đọng mãi trong lòng nhau là như vậy đó.